Krośniewice

Gmina Krośniewice leży na styku historycznych regionów: Wielkopolski, Kujaw i Mazowsza. Gmina Krośniewice położona jest w województwie łódzkim, w południowo-zachodniej części powiatu kutnowskiego, 14 km na zachód od Kutna. Od północy graniczy z gminą Dąbrowice oraz z gminą Nowe Ostrowy, od wschodu z gminą Kutno, od południa z gminami Daszyna i Grabów (powiat łęczycki),a od zachodu z gminą Chodów (powiat kolski, województwo wielkopolskie).

Gmina zajmuje łącznie 9 051ha powierzchni, w tym miasto 417 ha. Podzielona jest na 22 sołectwa. Miasto Krośniewice jest centrum rozległej gminy, lokalnym centrum rzemiosła i handlu. W mieście krzyżowały się dwie najważniejsze drogi krajowe i międzynarodowe: Łódź-Gdańsk (Nr 1) i Warszawa-Poznań (Nr 92). Od 2009r. miasto okala obwodnica w ciągu dróg krajowych Nr 1 i 92. Od wieków przez Krośniewice, z uwagi na ich centralne położenie, prowadzą ważne szlaki komunikacyjne do znaczących ośrodków miejskich: Gostynina, Kłodawy, Kutna, Łęczycy, Łowicza, Torunia, Łodzi, Warszawy i Płocka.

Z dniem 1 stycznia 2011 r. powiększono granice miasta Krośniewice o grunty położne obecnie pomiędzy miastem Krośniewice, a wybudowaną obwodnicą Krośniewic. Teren ten obejmuje 121,5 ha i za sprawą wybudowanej obwodnicy Krośniewic, z uwzględnieniem infrastruktury społecznej i technicznej tworzy jednorodny układ osadniczy i przestrzenny. Tym samym obwodnica stanowić będzie naturalną granicę miasta.

Poszerzenie granic administracyjnych miasta Krośniewice jest warunkiem dalszego rozwoju poprzez zapewnienie terenów mieszkaniowych, usługowych i przemysłowych, sprzyjać będzie rozwojowi gospodarki i aktywizacji zawodowej, zwiększy napływ firm, osłabi emigrację zarobkową oraz wzmocni pozycje Krośniewic.

Historia: Usytuowanie miasta w środku Polski, na pograniczu krain geograficznych i historycznych, a także na skrzyżowaniu najważniejszych szlaków komunikacyjnych w kraju, miało niewątpliwie wpływ i znaczenie dla dziejów i rozwoju Krośniewic. Czynnikiem, który wyróżnił Krośniewice spośród innych okolicznych wsi, było wzniesienie tutaj kościoła i ufundowanie parafii, poprzez wydzielenie jej z istniejącej wcześniej parafii w Nowem. Utworzenie parafii spowodowało ożywienie miejscowości i zwiększenie liczby jej mieszkańców. Częste gromadzenie się w kościele mieszkańców okolicznych wsi spowodowało rozwój miejscowych karczm, a obok kościoła zaczęli osiedlać się rzemieślnicy, którzy obsługiwali okoliczne miejscowości. Utworzenie miasta przed 1442 r. spowodowało wydzielenie ze wsi terenów położonych obok kościoła zamieszkanych przez rzemieślników i odtąd obok siebie funkcjonowały równolegle wieś i miasto Krośniewice (wieś w późniejszym czasie przyjęła nazwę Błonie – obecnie osiedle mieszkaniowe Błonie). Przez cały okres istnienia miasto Krośniewice było własnością prywatną i rozwijało się bardzo słabo, gdyż nie posiadało ziemi, która w większości miast pozwalała na prowadzenie rolnictwa, będącego podstawą przetrwania mieszczan w okresach kryzysowych, kiedy zawodziło rzemiosło i handel.

Najciekawsze zabytki:

  1. dawny zajazd z wozownią, obecnie Muzeum im. Jerzego Dunin-Borkowskiego - ,,Hetmana Kolekcjonerów Polskich” (wpisane do rejestru zabytków na mocy decyzji nr 346/261 z dnia 11 lipca 1967 r.);

  2. kościół z dzwonnicą i murem cmentarnym (wpisane do rejestru zabytków na mocy decyzji
    nr 471 z dnia 14 listopada 1978 r.);

  3. zespół pałacowo-parkowy (wpisany do rejestru zabytków na mocy decyzji: pałac nr 409/318
    z dnia 11 lipca 1976 r., park nr 410/319 z dnia 11 lipca 1976 r.);

  4. kordegarda i oranżeria (wpisane do rejestru zabytków na mocy decyzji
    nr 472 z dnia 14.11.1978r.);

  5. układ przestrzenny kolejki wąskotorowej relacji Krośniewice - Daszyna – Łęczyca - Ozorków (wpisany do rejestru zabytków na mocy decyzji nr 661 z dnia 28 grudnia 1998 r.).

W Krośniewicach warto zobaczyć:

1.„Zespół pałacowo – parkowy”

Do najcenniejszych obiektów należy wpisany do rejestru zabytków zespół pałacowo-parkowy. Park został założony i prowadzony był przez sto kilkadziesiąt lat przez rodzinę Rembielińskich. Otoczony w latach sześćdziesiątych XIX w. przez Pelagię Rembielińską, żonę Aleksandra, wysokim ponad dwumetrowym murem, zajmuje obecnie 33,8 ha łącznie z zabudowaniami i gruntami ornymi, które niegdyś były sadami i warzywnikami. Sam park rozpościera się na przestrzeni 19,9 ha.. Mur został wzniesionych z cegieł pochodzących z fabryk założonych jeszcze przez Rajmunda Rembielińskiego, ojca Aleksandra.

Park krośniewicki posiada również obiekt historyczny - obelisk poświęcony pamięci księcia Józefa Poniatowskiego, postawiony w 1814 r. Według miejscowych przekazów stanął on w miejscu altany, gdzie w cieniu otaczających ją lip miał odpoczywać książę Józef, odwiedzając w Krośniewicach swojego przyjaciela Rajmunda Rembielińskiego, który mu ten pomnik wystawił. Obelisk stał się centralnym miejscem parku, do którego prowadziły drogi spacerowe ze wszystkich kierunków. W parku znajduje się również typowa dla XIX - wiecznych założeń budowla ogrodowa: oranżeria. W południowo - zachodniej części parku znajdował się teren ogrodniczy i sady z wyodrębnionym terenem tzw. „ogrodu francuskiego”, gdzie hodowano morele i brzoskwinie. Ten romantyczny park miał zaprojektować dla Agnieszki Opackiej jakiś znany francuski ogrodnik, ten sam, który projektował park, według wspomnień Julii Lubomirskiej, w Wilanowie, Arkadii, a według innych źródeł - w Kórniku. Park musiał zatem istnieć już około 1810 r. skoro bywał w nim książę Józef. Według miejscowej legendy pod wielkim kasztanem liczącym ponoć 400 lat miał podejmować obywateli powiatu kutnowskiego sam cesarz Napoleon I, a wśród obecnych wówczas gości była również Maria Walewska, krewna Agnieszki Opackiej. Obecnie park jest w trakcie renowacji.

2. „Krośniewicka Kolej Dojazdowa”

Do rzadko spotykanych obiektów należy stacja kolejki wąskotorowej. Początki Krośniewickiej Kolei sięgają I Wojny Światowej. W roku 1914 wojska niemieckie wydzieliły ze swoich szeregów tzw. formację kolejową, która w szybkim tempie wykorzystując istniejące od 1913 r. koleje wąskotorowe cukrowni Brześć, Dobre i Ostrowy przekuła na 600 mm odcinek torów Dobre-Płowce i dalej położyła tor przez Osięciny, Lubraniec i Jerzmanowo. Dla celów zaopatrzenia frontu położono tor patentowy przez Cetty w kierunku Krośniewic. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. kolej ta spełniała znaczącą rolę gospodarczą dla tego regionu kraju. Krośniewicka Kolej Dojazdowa (do 1.12.1992 r.) stanowiła wraz z Gnieźnieńską i Sompolińską koleją część składową Kujawskiej Kolei Dojazdowej z zarządem w Krośniewicach. Kujawska Kolej Dojazdowa posiadała najdłuższą sieć wąskotorową w Polsce. Należy dodać, iż zachowany w subregionie kujawsko - kutnowskim system kolei wąskotorowej, będący pozostałością Kolei Kujawskiej jest największym na świecie przykładem kolejnictwa o innym systemie toru niż powszechny w państwie, a stąd unikalnym zabytkiem techniki.

Po przekształceniach w czerwcu 1998 r. Krośniewicka Kolej Dojazdowa stanowiła sekcję Kolei Dojazdowych w Warszawie i podlegała bezpośrednio Zamiejscowemu Oddziałowi Kolei Dojazdowych w Poznaniu. Krośniewicka Kolej Dojazdowa przebiega przez równiny wschodnich Kujaw na sieci liczącej 162 km.

Masę towarową kolej przewoziła przy pomocy lokomotyw produkcji rumuńskiej typ LxD2. Głównie były to przewozy wagonów szerokotorowych na wózkach tzw. transporterach. Kolej woziła towary dla cukrowni, GS-ów oraz innych firm prywatnych. W okresie gospodarki wolnorynkowej coraz trudniej było Krośniewickiej Kolei stanowić konkurencję dla transportu drogowego.  Od marca 2002 r. kolejka jako firma PKP nie istnieje. Majątek został w październiku przejęty przez Gminę i oddany w użytkowanie Stowarzyszeniu Kolejowych Przewozów Lokalnych z Kalisza.

Krośniewicka Kolej Dojazdowa wykorzystywana była jako linia pasażerska dla dojeżdżających do pracy a w sezonie letnim organizowała przejazdy turystyczne na kilku trasach: Krośniewice – Ostrowy – Krośniewice, 18 km; Krośniewice – Dąbrowice – Krośniewice, 18 km; Krośniewice – Uroczysko „Kanada” – Krośniewice, 30 km. Można zatem było skorzystać z przejazdu wg rozkładu jazdy lub zarezerwować pociąg specjalny.

Likwidacji Krośniewickiej Kolei Dojazdowej nastąpiła w 2002 r. a majątek i linie przekazane zostały w użyczenie Gminie Krośniewice.

W chwili obecnej trwają działania nad zmianą sposobu zarządzania w/w koleją. Zamiarem jest, aby zarząd majątkiem nieruchomym sprawowany był przez gminy, na terenie których położone są nieruchomości kolejowe. Natomiast eksploatacją linii miałby się zająć związek celowy powołany przez gminy. Mając na uwadze ochronę obiektów kolejnictwa, jako dóbr narodowych, propagowanie piękna kolei wąskotorowych, upowszechnianie różnych form rekreacji i turystyki kolejowej, podnoszenie atrakcyjności turystyczno – krajoznawczej i promocji regionu oraz gmin znajdujących się na trasie kolejki w dniu 9 września 2008 r. podpisany został list intencyjny dotyczący współpracy przy Krośniewickiej Kolejce Dojazdowej. Kontrasygnujący – Marszałek Województwa Łódzkiego Włodzimierz Fisiak, Członek Zarządu Województwa Łódzkiego Elżbieta Hibner, Wicewojewoda Łódzki Krystyna Ozga oraz Wójtowie i Burmistrzowie Gmin, przez które przebiega kolej oraz Prezes Stowarzyszenia Krośniewicko – Ozorkowskiej Kolei Wąskotorowej – zadeklarowali rozpocząć współpracę w celu prowadzenia wspólnej działalności w przedmiocie Krośniewickiej Kolei Dojazdowej, w szczególności jej południowego odcinka, czyli szlaku kolejowego i jego infrastruktury na całej linii Krośniewice – Ozorków.

3. Dom Władysława Andersa tzw. ,,Andersówka”

Jest obiektem nie wpisanym do rejestru zabytków ale ważnym dla miejscowej społeczności, w którym urodził się gen. Władysław Anders – 11 sierpnia 1892 r. w rodzinie administratora majątku krośniewickiego - Alberta i Elżbiety z Tauchertów. Polski Generał z okresu II Wojny Światowej, wybitny dowódca 2 Korpusu Polskiego, uczestnik Kampanii Włoskiej i bitwy pod Monte Cassino, sprawował również funkcję Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na zachodzie. Rodzice przyszłego legendarnego dowódcy 2 Korpusu Polskiego, przybyli do Krośniewic prawdopodobnie pod koniec lat 80 - tych XIX w. W Krośniewicach Władysław Anders pobierał pierwsze nauki. Uczęszczał tu do prywatnej szkoły pani Wiśniewskiej. Pobyt w Krośniewicach skończył się dla Władysława Andersa wraz z rozwiązaniem umowy o pracę z jego ojcem przez Konstantego Rembielińskiego. Rodzina Andersów przeniosła się wówczas na teren dzisiejszej Litwy. Po skończeniu gimnazjum Władysław Anders rozpoczął studia na politechnice ryskiej, na wydziale mechaniki. W okresie studiów należał do studenckiej polonijnej korporacji „Arkonia”. W okresie studiów Władysław Anders miał, według miejscowej tradycji, odwiedzić po raz ostatni Krośniewice, składając wizytę u właścicieli dóbr krośniewickich ok. 1912 r.

Powierzchnia 94,69 km

Liczba ludności: 8754 ( kobiety 4538; mężczyźni 4216)
w tym:
Miasto Krośniewice – 4500 osób;
Gmina teren wiejski – 4254 osoby.

Kontakt:

- adres: Urząd Miejski w Krośniewicach ul. Poznańska 5, 99-340 Krośniewice
- nr tel. 24 2523024; fax: 254-77-82

Władze Gminy:
Julianna Barbara Herman - Burmistrz Krośniewic;
Jakub Krygier - Zastępca Burmistrza Krośniewic.

 

 

Popularne artykuły

Partnerzy

Agencja Rozwoju Regionu Kutnowskiego S.A. Urząd Miasta Kutno Centrum informacji technicznej i biznesowej Kutnowski Klaster Technologiczny

Chcesz zostać naszym partnerem?